Sunday, November 19, 2017

MAKALAH ADAT JAWA KENDUREN


MAKALAH TRADISI (ADAT) JAWA KENDUREN


A. ADAT JAWI KENDUREN

Kenduren lebet Kamus Ageng Basa Indonesia (KBBI) nduwe artos jampen tedha konjuk ngelingi kedadosan, nedha berkah, lan sak panunggalane. Kenduren utawi ingkang langkung dipuntepang kaliyan sadamelan wilujengan utawi Kenduren (nami kenduren kunjuk masyarakat Jawi) sampun enten riyin-riyin sadereng mlebetipun agami datheng Nusantara.

Adat utawi tradisi kenduren inggih menika tradisi ingkang sampun turun temurun saking nenek moyang wonten ing jaman rumiyin. Tradisi kenduren kawontenan ing masyarakat Jawa Tengah ingkang taksih asring dipun laksanakaken ngantos sakmenika. Tradisi menika kagungan ancas nyuwun kaslametan dening Gusti Allah SWT kangge tiyang ingkang ngawontenaken adat menika. Wonten adat menika ingkang kedah dipuncawisaken inggih menika tumpeng jangkep kaliyan lawuhipun. Tumpeng lan lawuhipun dipundongani sesarengan kaliyan para rawuh, ingkang dipunpimpin kaliyan pemuka adat utawi sesepuh adat. Sesampunipun tumpeng kalawau dipundongani, tumpeng wau dipunbageaken ingkang asring dipunsebat carikan utawi berkat.

B. JINIS-JINIS ADAT KENDUREN

Adat kenduren menika kathah macemipun, wonten kenduren wetonan (wedalan) dipunwastani wetonan amargi ancasipun kangge nyuwun kaslametan menawi dinten kelahiran ( weton, Jawa). Wonten ugi kenduren sabanah (munggahan) kenduran menika kawontenan wonten ing bulan sya’ban. Lajengipun wonten kenduren likuran, kenduren menika laksanakaken tanggal 21 wulan pasa, kagungan ancas mangeti dinten Nuzuzul Qur’an. Ingkang pungkasan inggih mrnika kenduren badan (lebaran) dipunlaksanakaken dinten idul fitri 1 syawal, anggadhahi ancas kangge ngandapaken para leluhur. Sinaosa mecemipun kathah, nanging kenduren menika ancasipun sami, inggih menika nyuwun kaslametan dening Gusti Allah.

1. Kenduren selapanan 

Tujuan kenduren selapanan yaiku konjuk mendoakan anak kesebat (ingkang didoakan) terhindar saking sesakit, dados anak ingkang mbektos dhateng tiyang sepuh, terhindar saking bencana, uga dados anak ingkang nggina lebet bermasyarakat. Biyasanipun kenduren niki dipunentenaken saksampune anak berumur 35 dinten utawi selapan.

2. Kenduren Suronan 

Tujuan dipunentenaken kenduren suronan yaiku konjuk ngelingi taun jawa. Biyasanipun udhar 10 suro uga wontenaken dening sedaya warga dhusun kaliyan mbekta berkat piyambak-piyambak.

3. Kenduren Mitoni 

Tujuan kenduren mitoni yaiku konjuk ngelingi kengandhegan anak setunggal ingkang taksih lebet kandungan uga berumur kirang langkung pitung wulan.

4. Kenduren Puputan 

Tujuan dipunentenaken kenduren puputan yaiku konjuk ngelingi uculipun tangsul puser anak. Biyasanipun dipuntumindakake sadereng anak berumur selapan utawi menawi tangsul puseripun ucul.

5. Kenduren Syukuran 

Tujuan dipunentenaken kenduren syukuran yaiku konjuk mengucapkan raos syukur amargi ingkang setunggal hal ingkang dipunkersakaken sampun tercapai uga tiyang ingkang ngawontenaken kenduren syukuran niki bersedekah kaliyan masyarakat sekitare.

6. Kenduren Munggahan 

Kenduren niki miturut cerios tujuanipun konjuk minggahaken para leluhur datheng swargi (beberapa panggen mastaninipun kaliyan selamaten pati). Kenduren niki ditujukan dados do’a konjuk ahli petak saking keluarga ingkang menggelar kenduren tersebut. Uga, kenduren niki saged dipunpara dados beberapa macam, yakni: kenduren/wilujengan datheng-3Kenduren Telongdinanan), datheng-7 (Kenduren Pitungdinanan), datheng-40 (Kenduren Patangpuluhan), datheng-100 (Kenduren Nyatusan), uga datheng-1000 (Kenduren Nyewu) dinten sedane tiyang.

7. Kenduren badan (wiyaran/mudunan) 
Kenduren niki dipunwontenaken ing riyadi Idul Fitri, ing udhar 1 syawal. Kenduren niki sami kados kenduren Likuran, konon namung tujuanipun ingkang benten yaiku konjuk mandhapaken leluhur kajengipun saged kepanggih uga bertegur sapa. Ingkang mupuran namung, sadereng kenduren badan, biyasanipun karumiyinan kaliyan nyekar datheng makam leluhur saking masing-masing keluarga.

8. Kenduren Weton 

Kenduren niki kanaman wetonan amargi tujuanipun konjuk selametan ing dinten lair (weton, Jawi) satiyang. ing beberapa panggen, kenduren jenis niki dipuntumindakake dening hampir saben warga, biyasanipun setunggal keluarga setunggal weton ingkang dirayakan, yaiku ingkang paling sepuh utawi dipunsepuhaken lebet keluarga tersebut. Kenduren niki ing tumindakake sacara rutinitas saben selapan dinten (1 wulan). Artikel bahasa jawa kenduren.

9. Kenduren Sko 

Kenduren niki ngrupikaken kendurenan paling ageng lebet masyarakat Kerinici. Kenduren niki biyasanipun dipunwontenaken saksampune panen pikantuk sabin ingkang ing awale dipuntumindakake konjuk tujuan ningkataken raos kesarengan terna sesami masyarakat ingkang memanen.

10. Kenduren Selikuran 

Tujuan dipunentenaken kenduren selikuran yaiku konjuk ngelingi siyani sampun 21 hari. Biyasanipun dipunwontenaken dening sedaya warga dhusun kaliyan mbekta berkat piyambak-piyambak.

11. Kenduren Angsumdahar 

Tujuan dipunentenaken kenduren niki yaiku konjuk ngelingi calon pengantin sadereng resmi emah-emah uga biyasanipun dipunwontenaken 2 dinten sadereng calon pengantin kesebat rabi. tujuan dipunentenaken kenduren niki yaiku konjuk ngelingi calon pengantin sadereng resmi emah-emah uga biyasanipun dipunwontenaken 2 dinten sadereng calon pengantin kesebat rabi.

C. TATA CARANING ADAT KENDUREN

Kenduren nduweni tatacara minurut jenis lan kondisi masing-masing. Tuladha jenise kenduren yaiku Kenduren Munggahan, kenduren niki nduweni tujuanipun konjuk minggahaken para leluhur datheng swargi (beberapa panggen mastaninipun kaliyan selamaten pati). Kenduren niki ditujukan dados do’a konjuk ahli petak saking keluarga ingkang menggelar kenduren tersebut.

Susunan adicara Kenduren Munggahan niki yaiku:

1. Pambuko
Kenduren Munggahan dipun bukak kanthi waosan Basmallah sesarengan.

2. Waosan ayat-ayat suci Al-Qur’an
Adicara ingkang kaping kaleh inggih punika waosan ayat-ayat suci Al-Qur’an.

3. Sambutan-sambutan
Sambutan engkang badhe dipun waosaken dening saudara/i ingkang nduweni hajatan Kenduren Munggahan

4. Waosan tahlil
Adicara sing utama ing Kenduren Munggahan niki yaiku waosan tahlil kang badhe di-waosaken dening ustadz/ustadzah utawi pimpinan.

5. Panutup lan dungo
Adicara kenduren munggahan niki dipungkasi kanthi waosan ‘Alhamdulillah’ lan dungo inggih dipimpin dening ustadz utawi ustadzah.

D. WAOSAN TAHLIL

إلَى حَضْرَةِ النَّبِيِّ الْمُصْطَفَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اَلْفَاتِحَةْ
ثُمَّ إلَى حَضْرَةِ إِخْوَانِهِ مِنَ اْلأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ وَاْلأَوْلِيَاءِ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِيْنَ وَالصَّحَابَةِ وَالتَّابِعِيْنَ وَاْلعُلَمَاءِ وَاْلمُصَنِّفِيْنَ وَجَمِيْعِ اْلمَلاَئِكَةِ اْلمُقَرَّبِيْنَ اَلْفَاتِحَةْ
ثُمَّ إليَ جَمِيْعِ أَهْلِ اْلقُبُوْرِ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنَاتِ مِنْ مَشَارِقِ اْلاَرْضِ وَمَغَارِبِهَا بَرِّهَا وَبَحْرِهَا خُصُوْصًا اَبَاءَنَا وَأُمَّهَاتِنَا وَأَجْدَادَنَا وَجَدَّاتِنَا وَمَشَايِخَنَا وَمَشَايِخَ مَشَايِخِنَا
وَلِمَنِ اجْتَمَعْنَا هَهُنَا بِسَبَبِهِ وَخُصُوْصًا......... اَلْفَاتِحَةْ

سْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيْمِ

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَد
لاَ إِلهَ إِلَّا اللهُ اَللهُ أَكْبَرْ وَلِلّهِ اْلحَمْدُ

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ * مِن شَرِّ مَا خَلَقَ * وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ *
وَمِن شَرِّ النَّفَّـثَـتِ فِى الْعُقَدِ * وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ

لاَ إِلهَ إِلَّا اللهُ اَللهُ أَكْبَرْ وَلِلّهِ اْلحَمْدُ

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ مَلِكِ النَّاسِ إِلَهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ

لاَ إِلهَ إِلَّا اللهُ اَللهُ أَكْبَرْ وَلِلّهِ اْلحَمْدُ

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّين أمِينْ

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيْمِ. الم ذَلِكَ اْلكِتَابُ لاَرَيْبَ فِيْهِ هُدًى لِلْمُتَّقِيْنَ. اَلَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلاَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُوْنَ.وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَبِالْاخِرَةِ هُمْ يُوْقِنُوْنَ. اُولئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ وَاُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ. وَإِلهُكُمْ إِلهُ وَاحِدٌ لاَإِلهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيْمُ اللهُ لاَ إِلَهَ اِلاَّ هُوَ اْلحَيُّ الْقَيُّوْمُ لاَتَأْخُذُه سِنَةٌ وَلاَنَوْمٌ. لَهُ مَافِى السَّمَاوَاتِ وَمَافِى اْلأَرْضِ مَنْ ذَالَّذِى يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَابَيْنَ أَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَيُحِيْطُوْنَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَاْلأَرْضِ وَلاَ يَؤدُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيْمُ. لِلّهِ مَافِى السَّمَاوَاتِ وَمَا في اْلأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوْا مَافِى أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوْهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللهِ فَيُغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ. وَاللهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ. امَنَ الرَّسُوْلُ بِمَا أُنْزِلَ اِلَيْهِ مِنْ رَبَّهِ وَالْمُؤْمِنُوْنَ. كُلٌّ امَنَ بِاللهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَنُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوْا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيْرُ. لاَيُكَلِّفُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا لَهَا مَاكَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَااكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لاَتُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِيْنَ أَوْ أَخْطَعْنَا رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَالاَطَاقَةَ لَنَا بِه

وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا 7
أَنْتَ مَوْلاَنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِيْنَ. إِرْحَمْنَا يَاأَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ 7

أللّهمّ اصْرِفْ عَنَّا السُّوْءَ بِمَا شِئْتَ وَكَيْفَ شِئْتَ إِنَّكَ عَلَى مَاتَشَاءُ قَدِيْرُ 3

وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ. إِنَّمَا يُرِيْدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيْرًا. إِنَّ اللهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّوْنَ عَلَى النَّبِي يَا أَيُّهَا الَّذِيْنَ أمَنُوْا صَلُّوْا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوْا تَسْلِيْمَا.

أَللّهُمَّ صَلِّ أَفْضَلَ الصَّلاَةِ عَلَى أَسْعَدِ مَخْلُوْقَاتِكَ نُوْرِ الْهُدَى سَيِّدِنَا وَمَوْلاَناَ مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدْ. عَدَدَ مَعْلُوْمَاتِكَ وَمِدَادَ كَلِمَاتِكَ كُلَّمَا ذَكَرَكَ الذَّاكِرُوْنَ. وَغَفَلَ عَنْ ذِكْرِكَ الْغَافِلُوْنَ.

أَللّهُمَّ صَلِّ أَفْضَلَ الصَّلاَةِ عَلَى أَسْعَدِ مَخْلُوْقَاتِكَ شَمْسِ الضُّحَى سَيِّدِنَا وَمَوْلاَناَ مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدْعَدَدَ
مَعْلُوْمَاتِكَ وَمِدَادَ كَلِمَاتِكَ كُلَّمَا ذَكَرَكَ الذَّاكِرُوْنَ. وَغَفَلَ عَنْ ذِكْرِكَ الْغَافِلُوْنَ

أَللّهُمَّ صَلِّ أَفْضَلَ*الصَّلاَةِ عَلَى أَسْعَدِ مَخْلُوْقَاتِكَ بَدْرِ الدُّجَى سَيِّدِنَا وَمَوْلاَناَ مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدْ. عَدَدَ مَعْلُوْمَاتِكَ وَمِدَادَ كَلِمَاتِكَ كُلَّمَا ذَكَرَكَ الذَّاكِرُوْنَ. وَغَفَلَ عَنْ ذِكْرِكَ الْغَافِلُوْنَ.

وَسَلِّمْ وَرَضِيَ اللهُ تَعَالَى عَنْ سَادَتِنَا أَصْحَابِ رَسُوْلِ اللهِ أَجْمَعِيْنَ. وَحَسْبُنَا الله وَنِعْمَ الْوَكِيْلُ نِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيْرُ. وَلاَحَوْلَ وَلاَقُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيْمِ

أَسْتَغْفِرُ اللهَ الْعَظِيْم 3
أَفْضَلُ الذِّكْرِ فَاعْلَمْ أَنَّهُ لاَإِلهَ إِلاَّ اللهُ حَيٌّ مَوْجُوْدٌ لاَإِلهَ إِلاَّ اللهُ حَيٌّ مَعْبُوْدٌ لاَإِلهَ إِلاَّ اللهُ حَيٌّ بَاقٍ ,

اَإِلهَ إِلاَّ اللهُ 100
لاَإِلهَ إِلاَّ اللهُ لاَإِلهَ إِلاَّ اللهُ
لاَإِلهَ إِلاَّ اللهُ مُحَمَّدٌ نَبِيُّ الله
لاَإِلهَ إِلاَّ اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُوْلُ الله
أَللّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدْ أَللّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِ وَسَلِّمْ
أَللّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدْ يَارَبِّ صَلِّ عَلَيْهِ وَسَلِّمْ
صَلَّى اللهُ عَلَى مُحَمَّدْ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ

سبحَانَ الله وَبِحَمْدِهِ سُبْحَانَ اللهِ الْعَظِيْمِ 33
أَللّهُمَّ صَلِّ عَلَى حَبِيْبِكَ سَيِّدِنَا مُحَمَّدْ وَعَلَى الِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ
أَللّهُمَّ صَلِّ عَلَى حَبِيْبِكَ سَيِّدِنَا مُحَمَّدْ وَعَلَى الِهِ وَصَحْبِهِ وَبَارِكْ وَسَلِّمْ
أَللّهُمَّ صَلِّ عَلَى حَبِيْبِكَ سَيِّدِنَا مُحَمَّدْ وَعَلَى الِهِ وَصَحْبِهِ وَبَارِكْ وَسَلِّمْ أَجْمَعِيْنَ. الفاتحة

Doa panutub

No comments: